Iza zatvorenih vrata: Otkrivamo tajne kontroverznih zajednica

Biblija, Mormonova knjiga i nasleđe Džozefa Smita

Mormoni, službeno poznati kao Crkva Isusa Hrista svetaca poslednjih dana (LDS), vuku korene s početka 19. veka. Prema njihovom verovanju, mladom farmeru Džozefu Smitu obratio se Bog, a anđeo Moroni uputio ga je na zlatne ploče sa ispisanim istorijskim zapisima drevnih stanovnika Amerike. Upravo su te ploče postale temelj Mormonove knjige koja uz Bibliju predstavlja njihov centralni sveti tekst. Od tradicionalnog hrišćanstva mormoni se razlikuju po učenju o prirodi Boga, crkvenoj hijerarhiji i specifičnom poimanju sveštenstva. Naglasak stavljaju na misionarsko delovanje, strogi lični moral i nedeljni zajednički život. Iako ih decenijama prati glas poligamista, važno je istaći da su tu praksu službeno napustili krajem 19. veka. Danas se njihova posvećenost porodici ogleda kroz obrede „pečaćenja za večnost“, verovanje da porodične veze ne prestaju smrću. Uprkos statusu priznate verske zajednice u većini zemalja, mormoni i dalje izazivaju podeljene reakcije – od uvažavanja njihove radne etike do skeptične percepcije zbog njihove specifične istorije.

Stroga separacija od modernog sveta

Jehovini svedoci, prepoznatljivi po svom neumornom misionarenju od vrata do vrata i odbijanju transfuzije krvi, često se susreću sa negativnim reakcijama okoline. Nastali su iz pokreta Istraživača Biblije koji je 1870-ih pokrenuo Čarls Tejz Rasel, a ime pod kojim ih danas poznajemo usvojili su 1931. godine. Njihovo učenje strogo je monoteističko: veruju da je Jehova jedini pravi Bog, dok je Isus njegov prvorođeni sin i posrednik. Središte njihove eshatologije je skori dolazak Armagedona, nakon kojeg će uslediti hiljadugodišnja vladavina Božjeg carstva. Spasene dele u dve grupe: „malo stado“ od tačno 144.000 vernika koji će vladati sa Hristom na nebu i „druge ovce“ koje čeka večni život u raju na Zemlji. Njihov svetovni život definisan je potpunom političkom neutralnošću, odbijanjem vojnog roka i neizlaskom na izbore, dok se odbijanje medicinske pomoći u obliku krvi temelji isključivo na verskoj interpretaciji svetosti života.

Sajentologija: Između duhovnosti i profita

Pomen sajentologije odmah priziva asocijacije na Holivud, Toma Kruza i brojne pravne bitke. Nastala iz sistema dijanetike koju je 1950. predstavio pisac L. Ron Habard, sajentologija se razvila kao odgovor na otpor medicinske zajednice Habardovim idejama o mentalnom zdravlju. Njena kosmologija mešavina je zapadne ezoterije, naučno-fantastičnih motiva i psiholoških teorija. U središtu su „tetani“ – besmrtna bića koja predstavljaju istinsko ljudsko „ja“, ali su zarobljena traumama koje se rešavaju „auditingom“. Iako zagovaraju duhovno oslobođenje, finansijski aspekt ove organizacije, gde se svaki nivo obuke plaća visokim donacijama, doveo je do toga da ih mnoge države tretiraju kao profitne organizacije ili sekte. Kontroverze dodatno potpiruju optužbe za strogu kontrolu članova i istorijske afere poput Operacije „Snežana“ (Snow White), kada su se njihovi pripadnici infiltrirali u institucije američke vlade.

Masoni: Najstarije sekularno bratstvo

Za razliku od prethodnih grupa, slobodni zidari ili masoni nisu religija. Obavijeni velom tajne, sa bogatom upotrebom simbola i rituala, često su meta teorija zavere o „vladarima iz senke“. Istina je, međutim, da su masoni proizašli iz srednjovekovnih klesarskih cehova, transformišući se tokom prosvetiteljstva u udruženje intelektualaca posvećeno filozofiji i humanitarnom radu. Reč je o sekularnoj organizaciji koja promoviše moralno usavršavanje i međusobnu pomoć, uz strogu zabranu političkih i religijskih rasprava unutar loža kako bi se očuvao mir među braćom. Masonerija nema centralizovano vođstvo na globalnom nivou; svaka je Velika loža suverena u svojoj regiji, a članovi napreduju kroz stepene koji simbolizuju njihov lični razvoj.

Bez obzira na to da li ih posmatrate kao legitimne puteve vere, kontroverzne sekte ili tajanstvena bratstva, ove zajednice nastavljaju da oblikuju živote miliona ljudi. Želite li da prodrete dublje u njihovu istoriju i svakodnevicu, uključite DOX TV od 2. marta u 23:10. Kroz četiri uzbudljive epizode, vodimo vas iza zatvorenih vrata sajentologije, Jehovinih svedoka, masona i mormona.